HONAMLIDAN TÜREYENLER
Aşağıda adlarını vereceğimiz yörükler doğrudan doğruya Honamlı Yörüklerinin soyundan türemişlerdir. Bunların bazıları köy kurup bağımsız muhtarlık olurken bazıları başka köylere karışıp mahalle olmuşlardır.
Bunların başlıcaları şunlardır:
* Akkeçili Yörükleri : Senirkente bağlı olarak aynı adı taşıyan bir köy kurmuşlar ve orada yaşamaktadırlar.
* Hacı İbrahimli Yörükleri : Ankara Polatlıya bağlı Yağcıoğlu Köyünü kurmuşlardır. Tümüyle Honamlı soyundan gelirler.
Bundan başka;
* Antalya Çalkaya (Mandırla) Kasabasına bağlı Hacıaliler Mahallesi,
* Manavgat, Kaymaz Köyünün çoğunluğu,
* Adana, Kozana bağlı İmamoğlu İlçesinin bir mahallesi,
* Adana, Ceyhana bağlı Başdeğirmen Köyünün çoğunluğu,
* Adana, Ceyhan Toprakkale Cumhuriyet Mahallesi,
Ali Rıza Yalman (Yalkın), 1926 yılında yaptığı bir araştırmada, Honamlı yörüklerinin Adana taraflarında yaşadıklarını ifade etmektedir.
Onların Göşderesi, Bakırpınarı ve Taşhan Yaylalarında yazlayıp, Adana Hocalı köyü yakınlarında kışladıklarını söyler. Yalman ayrıca bu Honamlı yörüklerinin kızılbaş olduklarını ve bu yüzden çevrelerince dışlandıklarını söyledikten sonra, yalnızca sığır ve deve beslediklerini tespit eder.
Yazar, Honamlı Yörüklerinin bir bölümünün Amasyada bir bölümünün de Aydında olduğunu da söylemektedir.
HONAMLI KOMŞULARI
Honamlının, kendi hısımları ve kolları dışında kalan başka yörüklerle de ilişkileri olmuştur. Bu ilişki, göç sırasında olduğu gibi kışlak ve yazlak sırasında daha çok olmuştur.
Komşu yörüklerin başında Karakoyunlular gelir. Bu oba, yazları Anamasdaki yaylalardan Çayıra çıkarlar. Kışları da Antalyanın değişik yerlerine inerler.
Karakoyunluların en önemli özelliği, yalnız koyun beslemeleridir. Koyunun da yalnızca karasını. Beslediği koyun kuzuladığında eğer kuzu ak yada birazcık ala olursa onu hemen yok ederler. İlle de kapkara olacaktır.
Bu yörüğün köpekleri bile kara olur.
Karakoyunlular, yörüklük sona erince kalabalık bir oba olduğu için bu gün Serike bağlı Dikmen Köyü, Tuzla Burnu, Deniz Tepesi köylerini kurdukları gibi ayrıca Gebiz Kasabasının Aşağı Oba ve Tekke Mahallelerini de oluşturmuşlardır.
Karakoyunlulardan sonra biraz daha dışta olmakla birlikte şu yörüklerde Honamlıların (Ötgünlülerin) komşu yörükleridirler:
* Karahacılı Yörükleri :
* Kızılışıklı Yörükleri :
* Sarıkeçili Yörükleri : Bu gün bu yörük obasından oluşanlar, Ş.Karaağaça bağlı Yassıbel ile Ispartaya bağlı Kızılcık Köyünde otururlar.
* Kötekli Yörükleri : Ş.Karaağaç Yenicekale Köyü halkının çoğunluğunu bu yörükler oluştururlar.
* Sarıabalı Yörükleri : Bir bölümü Gediklinin komşu köyü olan Sarıkaba köyünde bulunur.
* Töngüşlü Yörükleri : Sorgunda yazlayan bir oba. Bu gün Serike bağlı köy olmuşlardır.
* Tırtarlı Yörükleri : Yalvaça bağlı Aşağı ve Yukarı Tırtar Köylerinden başka Gedikli Köyüne bağlı olarak Kumluca Mahallesinde oturan bir bölüm Tırtar yörüğü vardır.
* Saraçlı Yörükleri : Bu yörüklerin asıl yoğun oldukları yerler Uşak ve Eşme tarafları olmakla birlikte oradan kopup gelen küçük oymaklarla da komşuluk yapılmıştır.
Çarıksaraylar Kasabasının dağlık yerlerine rastlayan Ketenlik yaylası ile Göçözü ve Berçin yaylalarının ortasına düşen ve Cirit Gediği denilen yerde Saraçlılar, yaylaya çıktıklarında bu yerde aynı zamanda Honamlılardan Eskiler (Eski Yörük) de yazlıyordu.
Saraçlı Yörüklerinden, şimdi Adanada oturan Mehmet Güneş Biz Cirit Gediğinde yazlarken orada Eski Yörükler de yazlardı. Honamlı olarak biz onları biliriz demiştir.
Isparta Halk Evinin 1930 yıllarında yaptığı bir araştırmada Isparta İli sınırları içinde yaşayan yörüklerin adedi 151 olarak verilmiştir. Bunlardan bazıları şöyle:
Adıgüzel - Akkeçili - Çoşlu - Eskiyörük - Gedikli - Güzelbeyli - Hacıcelli - Honamlı - Karsavurdanlı - Kerimli - Kızılışıklı - Köseler - Kötekli - Manavlı - Ötgünlü - Recepli - Saçıkaralı - Sarıabalı - Sarıkeçili - Tırtarlı - Töngüşlü - Solaklı
Araştırma sağlıklı değildir. Çünki bu yörükler arasında Honamlı, Ötgünlü aynı yörüklerdir. Gedikli ise bu yörüğün kurduğu köyün adıdır.
Böcüzade Süleyman Samide 1869 yılından beriye doğru Isparta yöresinde bilinen yörüklere ilişkin konuyu işlerken, Melli, Sarıkeçili, Saçıkaralı, Karahacılı, Horzumlu, Töngüşlü, Eskiyörük, HONAMLI, Karakoyunlu, Fettahlı, Tırtarlı, Karaçakal, Kütüklü, Tahtacı adlarını vermektedir.
Burada yeri gelmişken değinmekte yarar bulduğumuz bir konu var. Bazıları Tahtacıların yörük olmadığını ileri sürerler.
Tahtacılar da yörüktür. Onlar da öteki bütün Türkler gibi Orta Asyadan Anadoluya gelmişlerdir. İlk sıralarda Maraş taraflarında yaşarlarken Moğol baskısı nedeniyle canlarını kurtarmak için dağlara ve ormanlara kaçmışlardır. Uzunca bir süre ormanda kalınca geçimlerini ormandan karşılamaya başlamışlar ve buna alışmışlardır. Daha sonra ülkenin neresine giderlerse git sinler hep aynı işi sürdürmüşlerdir. Bu nedenle bu topluluğa Ağaç eri (Orman adamı) demişlerdir. Daha sonraları da tahtacı adını almışlardır.
Tahtacılar, geleneklerine diğer Türklere oranla daha sıkı bağlıdırlar. Dağda, köyde, hatta kentte bile giyimlerinden tutunda her türlü göreneklerini bozmadan sürdürürler.
Yörüklerin çoğu önderlerinin adları ile anılırlar. Bunun gibi Hacı Abdil evlenince Mehmet, Ahmet, Hasan adında dört oğlu ile iki kızı olmuştur. Hacı Abdil ölünce yörüğün yönetimi Mehmete geçmiş bu nedenle de bu yörüğe sonradan Hacı Mehmetli. Yörüğü de dendiği olmuştur
Şimdi burada Honamlı Yörüğünün bir soyağacını çıkarmaya çalışırsak ortaya şu tablo çıkar;
* Orta Asya
* Oğuzlar
* Kayı Boyu
* Güzelbeyli
* Veli bey Kanadı
* Honamlı
* Ötgünlü
* Hacı Abdil
* Hacı Mehmet
* Gedikli Köyü
Burada yeniden değinelim:
Güzelbeyli ile Honamlının aynı zaman dilimi içinde ortaya çıktığı iddiası karşısında bu ikisini aynı derecede göstermek gerekirdi.
Ancak mutlaka bir sıra vermek gerekince bu durum çıkmıştır ortaya
HONAMLI OĞUZ BOYLARININ HANGİSİNE GİRER?
Takdir edilir ki bu konuya kesin bir açıklık getirmek oldukça zor. Soruna sağlıklı biçimde çözüm bulabilmek için, soyağacının kesintisiz olarak izlenmesi gerekir. Buna da imkan yoktur. Ancak biz yaptığımız araştırmalara dayanarak bir sonuca varmaya çalıştık.
Olayları ve bilgileri, kulaktan kulağa aktarmada usta ve güvenilir insanlar vardır toplum içinde. Bu tip kişiler, daha 4-5-6 yaşlarındayken dedesinin kucağında, dizinin dibinde,dedesinin arkadaşları ile ettiği söyleşileri yaşı 70e 80e geldiği zaman bile unutmaz, saptırmadan olduğu gibi anlatır. İkinci kuşakta, bir başkası aynısını yapar. Böylece masalların yüzlerce binlerce yıl yaşamasında olduğu gibi, bilgiler de yaşayabilir. Biz de önce bu yola başvurduk. Honamlı Yörüğünün geçmişini, yaşlılara sorduk. Onların dedelerinden ebelerinden duyduklarını, dinlediklerini derledik. Birinden öğrendiğimizi saklı tutarak ötekinden de bilgiler topladık. Sonra birinden duyduğumuzu ötekine, ötekinden duyduğumuzu berikine söyleyip ayıklama yaptık. Sonuçta bazı ip uçları bulduk ve yazdık.
Buna göre;
Honamlı Yörükleri, Isparta ve Antalya yöresine Aydından gelmiştir. Sorduğumuz kişilerden toplanan sonuç aşağı yukarı şöyle:
"Biz atalarımızdan Horasan sözünü duyardık. Bir de Kaya Türkü varmış. Kaya (Kayı) Yörükleri ile Gözelbeyli olarak Aydına gelmişiz."
"Atamız Hacı Abdil, Kayı olarak Aydına gelmiş. Orada bir kavga yapmış. Sancak değiştirip Ispartaya gelmiş"
Gerçekten Honamlı Yörüklerinin ataları, Isparta (Hamit) Sancağına Aydından gelmiştir. Bilinen ata Hacı Abdil adını taşıyor. Hacı Abdil, kardeşi Mahmut ile Aydın yöresinde yaşayan Güzelbeyli yörüklerinin Velibey kanadından bir nedenle ayrılarak gelmiştir. Güzelbeyli Yörükleri ise Horasandan gelmiştir.
Şimdi Aydın Karacasu İlçesine bağlı Güzelbeyli adında bir köy vardır.
Öte yandan Osmanlı Devletini kuran Kayı Boyu yörüklerinin, Bursa-Söğüt-Domaniç yöresinden daha fazla olarak, Egede Aydın bölgesinde bulunduğunu ve yaşadığını öğreniyoruz. O zaman için, genel adıyla Aydın Yörükleri olarak tanınan Türkleri, merkezi Aydın Sancağı olmak üzere, Nazilli-Denizli-Söke-Karacasu-Muğla Bozdoğan... taraflarında yaşadıklarını anlıyoruz. Hatta 16. yüzyılda Anadoludaki en büyük Kayı halkının, Denizlinin kuzeyi ile batısında bulunduklarını görüyoruz. Kanuni zamanında, buralarda yaşayan Kayı Türklerinin devlete 42.000 akçe vergi ödediği, verginin ödenmesinde ve alınmasında kadıların bu yörüklere karışmaması için bir buyruk verildiğini de keza tarih kaynaklarından öğreniyoruz.5
Öte yandan Sümerin Oğuzlar adlı eserinde, bu bölgede yaşayan yörükler için verilen listede Güzelbeyli Yörükleri 42. sırada yer alıyor.
Yaklaşık 250-300 yıla varan yaklaşımımız ışığında Honamlı Yörüklerinin Oğuzların Kayı Boyuna girdiği sonucuna vardık. |
-hanli87-8541528.jpg)
